Het verschil tussen goed en juist

Stel nu dat ik de eerste hoofdstukken van het boek van John Rawls, Theorie van rechtvaardigheid,  goed begrepen heb, dan is er verschil ‘juist’ en ‘goed’.

Het ‘goede’ gaat over het nut van dingen, de mate waarin het ons gelukkig maakt.

Voorbeeld: we produceren Pampers Baby Dry en dat is goed, want daar worden we allemaal heel gelukkig van. De manier waarop we dat bepalen is vrij eenvoudig:  we nemen eerst aan dat het persoonlijk geluk gelijk is aan totale hoeveelheid geluk in onze maatschappij, gedeeld door het aantal mensen. Dat geluk wordt dan verdeeld via een vastgestelde sleutel en dat is een juiste beslissing voor iedereen. Alles dat bijdraagt aan een vergroting van de totale hoeveelheid geluk, is dan juist. De persoon die de verdeelsleutel bepaalt is een onafhankelijke derde, met empathisch vermogen. Simpel, het Utilitarisme in een paar zinnen. Iedereen gelukkig.

Het ‘juiste’ gaat over de vraag of iets rechtvaardig is of niet. Stel nu: geluk is belangrijker dan rechtvaardigheid. Hoe weten we dan of de toetsing van dat geluk wel rechtvaardig is?

Voor het beantwoorden van die vraag is er eerst nodig dat we niet gehinderd worden door persoonlijke belangen, de ‘oorspronkelijke positie’, volgens Rawls. Daarvoor maken we het vraagstuk theoretisch. Dat elimineert persoonlijke belangen en maakt partijen gelijkwaardig. Vervolgens overleggen die partijen en het resultaat is een contract. Dat contract is dan de basis waarop we elk vraagstuk kunnen toetsen. Ook simpel.

Het antwoord op de vraag of ik daar daar gelukkig van wordt komt vermoedelijk nog.